Większość substancji leczniczych w mniejszym lub w większym stopniu przenika do mleka mamy. Stopień, w jakim to następuje, zależy między innymi od charakteru fizyko-chemicznego, farmakologicznego i farmakokinetycznego samego leku (o tym niedługo na blogu). Ale sam fakt przechodzenia leku do mleka mamy nie określa, nie determinuje ani nie przesądza jego oddziaływania na karmione piersią dziecko.  Tak naprawdę istnieje jeszcze wiele innych czynników, które mogą wzmacniać działanie leku/leków na dziecko i do nich należą między innymi: stężenie leku w mleku mamy, ilość wypitego przez dziecko pokarmu, częstotliwość karmień, pory karmienia, wiek dziecka, stopień wiązania się leku z białkami osocza dziecka, stan zdrowia dziecka, biodostępność leku u dziecka oraz rozmieszczenie go w  jego organizmie.

Interpretacja właściwości leków, czynników i parametrów, wpływających na przenikanie leku do mleka mamy wraz z określeniem i oceną potencjalnego i ewentualnego wpływu leku na organizm karmionego piersią dziecka jest bardzo trudna dla lekarzy i farmaceutów, nie mówiąc już o zagubionej, zdenerwowanej i zestresowanej mamie. Ponadto ilość publikacji i doniesień naukowych, dotyczących leków, ich mechanizmów działania, potencjalnych skutków ubocznych i działań niepożądanych a także ewentualnego ich wpływu na proces laktacji i ich oddziaływania na zdrowie dziecka karmionego piersią jest tak duża i ogromna, że nie sposób szybko się w tym odnaleźć i zorientować. Jest to pracochłonne, czasochłonne i czasem bardzo skomplikowane.

Dlatego też opracowano różne zestawienia leków, które w sposób łatwy i przejrzysty wskazują na bezpieczeństwo stosowania leków w czasie laktacji (nie mylić z kategoriami ryzyka stosowania leków w czasie ciąży wg FDA). Takie zestawienia ułatwiają pracę i życie lekarzom i farmaceutom.

Do najbardziej znanych i popularnych należą kategorie ryzyka laktacyjnego według Prof. Hale’a (Hale’s Lactation Risk Categories), których krótką charakterystykę przedstawiam poniżej.

Kategorie Ryzyka Laktacyjnego wg Prof. Hale’a

(Dr Hale’s Lactation Risk Category)


Kategoria L1 – leki najbezpieczniejsze w czasie laktacji inaczej określane jako leki zgodne z karmieniem piersią

 

Do kategorii L1 zaliczane są:

  • leki, które były przyjmowane podczas laktacji przez dużą liczbę matek i nie zaobserwowano żadnego negatywnego ich wpływu na karmione piersią dzieci
  • leki, dla których przeprowadzono badania kontrolowane wśród matek karmiących piersią, i dla których te badania wykazały brak ryzyka wpływu na zdrowie dziecka ani odległego działania szkodliwego
  • leki, niedostępne drogą doustną dla dziecka

Przykłady substancji leczniczych zaliczanych do kategorii L1: 

Przykłady


Kategoria L2 – leki bezpieczne w czasie laktacji

 

Do kategorii L2 zaliczane są:

  • leki, które były stosowane u ograniczonej liczby matek i które na wykazały zwiększonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych u karmionych piersią dzieci
  • leki, dla których istnienie ryzyka szkodliwego wpływu na karmione piersią dziecko jest mało prawdopodobne

Przykłady substancji leczniczych zaliczanych do kategorii L2:

Przykłady

Kategoria L3 – leki prawdopodobnie bezpieczne w czasie laktacji

 

Do kategorii L3 zaliczane są:

  • leki, dla których nie istnieją kontrolowane badania na grupie kobiet karmiących piersią, ale ryzyko niepożądanego działania leku u karmionego piersią dziecka jest możliwe
  • leki, dla których badania wykazały tylko minimalny niezagrażający efekt niepożądany
  • nowe leki, które nie mają przeprowadzonych odpowiednich badań

Uwaga!!!

Leki należące do tej grupy powinny być stosowane tylko wtedy, gdy korzystny efekt u matki przewyższa ryzyko u dziecka

Przykłady substancji leczniczych zaliczanych do kategorii L3:

Przykłady

Kategoria L4 – leki potencjalnie niebezpieczne/szkodliwe

 

Do kategorii L4 zaliczane są:

  • leki, dla których istnieją dowody szkodliwego wpływu na karmione dziecko albo niekorzystnego wpływu na proces laktacji, jednak, korzyści z ich zastosowania u matek karmiących mogą być akceptowane mimo ryzyka dla dziecka

Uwaga!!!

Leki należące do tej grupy mogą być stosowane, jeżeli lek jest niezbędny dla ratowania życia matki i/lub inny, bezpieczniejszy lek nie może być stosowany lub jest nieskuteczny.

Przykłady substancji leczniczych zaliczanych do kategorii L4:

Przykłady

Kategoria L5 leki niebezpieczne/szkodliwe

 

Do kategorii L5 zaliczane są:

  • leki, dla których badania na grupie matek karmiących piersią wykazały istotne i udokumentowane ryzyko niekorzystnego, szkodliwego wpływu na zdrowie dziecka karmionego piersią
  • leki szkodliwe dla dziecka

Uwaga!!!

Ryzyko dla dziecka, wynikające ze stosowania przez matkę leków z kategorii L5 w czasie karmienia piersią, przewyższa każdą możliwą korzyść z karmienia. 

Dlatego też

leki z kategorii L5 są przeciwwskazane u kobiet karmiących!!!

Przykłady substancji leczniczych zaliczanych do kategorii L5:

Przykłady

Więcej informacji dotyczących Kategorii Ryzyka Laktacyjnego wg Prof. Hale’a – wraz z przykładami leków i dokładnymi opisami, ewentualnego ich wpływu na proces laktacji i zdrowie karmionego piersią dziecka można znaleźć w leksykonie Medications &Mothers’ Milk (2014) – Thomas W. Hale, Hilary E. Rowe – Polecam

IMG_7331

 

Powyższy wpis jest jedynie zebraniem informacji ogólnych dotyczących leków w czasie laktacji!!!

Przypominam

Stosowanie leków w czasie laktacji powinno być ograniczone do absolutnego minimum, i zawsze powinno być skonsultowane z lekarzem lub farmaceutą.


źródło:  Medications &Mothers’ Milk (2014) – Thomas W. Hale, Hilary E. Rowe


Opublikowano: 5 paź 2015 o 13:55